Tarihsel Resim Analizi Teknikleri

        Bir sanat eserini oluşturan değerleri görmek, aklı estetik boyutta bir etkinliğidir. Sağlam bir ön bilgilenme, kültür ortamının sunduğu fırsatlarla kazanılan deneyimler kendi kendine öğrenilemez. Sanat eserini eleştirel bir gözle incelemek, bir anlamda eseri oluşturan simgeleri estetik anlamda okumak öğretimle gelişir. Bir sanat eserine bakmak, ondan tat almak, eserdeki

değerleri görmek, eleştiriye göre daha az uzmanlık ve bilimsellik ister. Bir sanat eserine bakarak onu izlemek, eserin kavranılması ve eserin tabakalarına kadar inip çözümlemek, anlamak ve anlatmak aşamalarının başlangıcıdır. İzleyerek sevilen bir sanat eserinin ayrıntılarıyla incelenmesi yeni boyutları ve ilgi alanları da açar. Bir tablonun sergilediği oldukça karmaşık yapıyı, güzel ya da kötü diye basitçe betimleme ile yetinmeden, tanıma ve kavrama gibi, görme olayı ile ilgili yaklaşmak, sanat eserinin derinliklerine inebilme keyfini ve güzelliğini de getirir.

       Sanat eseri incelemeye önce, izleyicide bir alışkanlık yaratmakla başlanır. Bu yöntem, küçükler kadar, eser incelemeye yeni başlayanlar için de geçerlidir. Alışkanlığı, kimi eserleri tanımak ve onlardan tat almak izler. Adı “sanat eseri inceleme” olmakla birlikte, doğanın ve kültürel çevrede yer alan her şeyin estetik açıdan incelenmesi, gerektiğinde bu kapsam içinde düşünülmelidir.

Bir tabloya yaklaşırken, en nesnel özelliklerden başlayarak, en öznel özelliklere kadar derinlemesine doğru tüm boyutlar sıra ile ele alınmalıdır. Bir sanat eserini çözümlemek için değişik yollar uygulanır. Bunlardan birincisi estetiksel yaklaşımdır. Diğer bir yaklaşım da eleştirel tutumdur.

Eleştiride eserin malzemesi, biçimi, öyküsü, konusu, sanatçının kullandığı mecazlar, vermek istediği ileti ve yorumlar yer alır. Kişi alışkanlık kazanırken inceler, incelerken de tat alır, beğendikçe alanda derinleşir.  Eleştiri için üç koşulun bir arada, aynı anda bulunması gerekir:

- Eser,

- Doğruluğu, geçerliliği denenmiş, sınanmış bir ölçüt,

- Eserin niteliklerini bulup çıkarabilen, bir ölçütü tanıyıp kullanabilen ve bulgularını ifade edebilen bir eleştirici özne.

Sanat eseri incelemede eserle doğrudan ilişkinin yararları şöyle sıralanabilir:

- Gerçek eser görmek ve hatta dokunmak kişilerin duyularını arındırır.

- Eserle doğrudan ilişki, kişiyi eser hakkında ön yargılardan kurtarır.

- Niteliksel bilgi toplama kişiyi hazır bilgilerden uzaklaştırarak, niteliksel düşünmeye götürür. Eserle kurulan bu ilişki hiçbir zaman salt bakma veya seyretmeyle sınırlı değildir Bu görsel, düşünsel ve yaratıcı boyutlarda süren bakma ile görmenin kaynaştığı bir etkinliktir. Kesinlikle bilgisiz, deneyimsiz ve kendiliğinden elde edilemez.

- Eser incelerken, her bakışta esere yeni görüyormuş gibi yepyeni bir gözle yaklaşılmalıdır. Böylece izleyici, daha önce kalıplaşmış biçim anlayışından ve ön yargılardan kurtulacağı gibi, yeniyi algılamada bu yaklaşım kendine yardımcı olacaktır.

-         Eser üzerinde konuşurken izleyicinin kendi dilini oluşturmasına özen gösterilmelidir.

Eser İncelemede Genel Yaklaşım

Her tablo seyredeni farklı bir yönüyle etkiler; bazılarında ışık ve renk (Rembrandt, Turner), bazılarında fırçanın izleri (van Gogh, Renoir) veya konu (Daumier, Millet, Dali) etkindir. Hangi yönüyle etkili olursa olsun, her resim anlatım ve yorumunda bir düzen ve sıra izlemek en tutarlı yoldur.

1. Genel Tanım
2. Malzeme ve Teknik
3. Konu / İçerik
4. Grafik Düzen
5. Renk Düzeni
6. Işık – Gölge Düzeni
7. Açık – Koyu Değerleri
8. İçerik
9. Üslup Özellikleri

Eser İncelemenin Sağlayacağı

Yararlar

-          Sanat eserini analiz ederken izleyici sanat eseri de dâhil çevresini görmeyi ve değerlendirmeyi öğrenir.

Bu alanda belirlenen beceriler, betimleme, çözümleme ve yorumlamadır.

- Betimleme Becerisi: Sanat eserindeki bilgi objelerini, ön yapı elemanlarını ve eserin nasıl bir sanat formu olduğunu tanımlama becerisidir. Eserin boyutlarını yapıldığı tarihi, tekniğini belirlemeye yönelik bir beceridir.

- Yorumlama Becerisi: Seçilen eserin yapıldığı döneme, sanatçının tarzına, temasına göre anlamlandırmaya yönelik bir beceridir. Öğrencinin sanat eseri ile empati kurma becerisidir. Çözümlenen esere ilişkin sembolleri, işaretleri, renkleri dönem in özelliklerine göre yorumlamayı içeren beceridir.

- Çözümleme Becerisi: Yapıtı oluşturan görsel düzenleme

Ulaşılması beklenen ortak beceriler şunlardır:

- Eleştirel Düşünme

- Yaratıcı Düşünme

- İletişim

- Araştırma – Sorgulama

- Problem Çözme Becerisi

- Bilgi Teknolojilerini Kullanma

- Girişimcilik

 - Türkçe’yi Doğru, Etkili ve Güzel Kullanma

I- Programyn De?erlendirilmesi:

Yeni ilkö?retim programyna bakyldy?ynda; ça?yn gereklerine uyan ve birçok Avrupa ülkesinde farkly form atlarla da olsa uygulanan, ö?renciyi e?itimin merkezine alyp ö?retmeni rehber konumda tutan bir programdyr.

            Program içerik olarak bakyldy?ynda; ayryntyly olarak hazyrlandy?y ve tüm ö?rencilere hitap etti?i görülmektedir

            Programyn olumlu ve olumsuz yönleri ?u ?ekilde syralanabilir:

Olumlu Yönleri:

            1- Ö?renciyi merkeze alan ö?retmeni rehber konumuna (orkestra ?efi) getiren bir programdyr. Bu özelli?inden dolayy ö?renciler derste uygulanan etkinliklerde sykylmamakta, etkinliklere katylym artmakta ve etkinlikler içerik olarak synyfyn içerisindeki farkly ö?renme düzeyi gruplaryna hitap etmektedir.

            2- Program içerik olarak ö?renciyi ön plana aldy?y için; ö?renci derste daha fazla söz almakta ve bu sayede Türkçe dil kabiliyetinde önemli sayylabilecek geli?meler görülmektedir.

            3- Programdaki etkinliklerin bazylarynyn el becerisi gerektirmesi, ö?rencilerin el becerisi kabiliyetlerinin geli?mesini sa?lamaktadyr.

            4- Ö?renci merkezli e?itim oldu?u için herkes söz almakta, synyfta küçük bir sosyal topluluk olu?makta dolayysyyla ö?renciler toplum hayatyna ve toplumun de?erlerine hazyrlanmaktadyrlar.

            5- Derslerdeki etkinlik çaly?malary ö?rencilerin geneline hitap etti?i için ço?u ö?renci etkinlikleri sorunsuz olarak tamamlayabilmekte, bu da ö?rencilerde “ben ba?arabilirim.” ?eklinde güven duygusu olu?masyny sa?lamaktadyr.

            6- Program içerik olarak ö?rencileri ara?tyrmaya sevk etmekte, merak duygusu uyandyrmakta ve ö?renciye yeni bilgiler edinme süreci sa?lamaktadyr.

            7- Yapylan grup çaly?malarynda payla?ym, sorumluluk alma, koordine çaly?ma, i? bölümü vb özellikler geli?mekte toplum içerisinde kendisini daha iyi ifade edebilmektedir.

            8- Program ö?rencilere yaratycy dü?ünmeye adym adym sevk etmektedir.

            9- Ö?renci de?erlendirme formlarynda kendisini ve arkada?laryny de?erlendirmektedir.

            10- Program ö?rencilere demokratik özellikler kazandyrmaktadyr.

Programyn Olumsuz Yönleri ve Çözüm Yollary:

1-      Programdaki etkinliklerin çok olmasy süre açysyndan problemler ortaya çykarmakta ö?retmenin ö?renme sürecinde kendi etkinliklerini olu?turmasyny engellemektedir. Bu sorun etkinliklerin azaltylmasy ile çözümlenebilir.

2-      Özellikle kalabalyk synyflarda programyn uygulanmasynda ve de?erlendirme sürecinde sorunlar ya?anmaktadyr. Bu sorun yeni ek dersliklerin yapylmasy ve synyf mevcutlarynyn synyrlandyrylmasy ile çözülebilir.

3-      Etkinliklerde materyal sykyntysy ya?anmakta, ö?retmene derse hazyrlyk a?amasynda daha fazla süre ayyrma zorunlulu?u ortaya çykarmy?tyr. Etkinliklerde kullanylacak ana materyaller okullara gönderilebilir yada yyl içerisinde yapylan materyaller saklanarak bir materyal havuzu olu?turulabilir.

4-      Özellikle kyrsal kesimde görev yapan ö?retmenler etkinliklerde ö?rencilerin hazyr bulundurmasy gereken araç ve gereçler konusunda veli ilgisizli?i nedeniyle sorunlar ya?amaktadyr. Bu sorun bu bölgelerdeki okullara kyrtasiye malzemesi gönderilerek çözümlenebilir.

5-      De?erlendirme hem kyrtasiye sarf malzemeleri hem de de?erlendirme formlarynyn doldurulmasy açysyndan sorunlar ortaya çykarmaktadyr. Bu de?erlendirme formlarynyn azaltylmasy ile çözümlenebilir.

6-      Program seminerler aracyly?y ile ö?retmenlere tam olarak anlatylmamy?, bazy ö?retmenlerin program içeri?i ve uygulanmasy ile ilgili sorunlar ya?ady?y görülmektedir. Bu durum ö?retmelere hizmet içi e?itim seminerleri verilerek çözümlenebilir.

7-      Programyn veli aya?ynda sorunlar bulunmaktadyr. Bunun nedeni programyn velilere tam olarak anlatylamamy? olmasy ve velilerin yeni programa olan ilgilerinin azly?ydyr. Tv programlary hazyrlanarak ve reklamlary çok iyi yapylarak bu durum düzenlenebilir.

8-      Yeni programda konular eski programa göre oldukça hafifletilmi? bazy konularyn yüzeysel olarak i?lenmesi istenmi?tir. Bu durum özellikle zeka düzeyi yüksek olan ö?rencilerde sorunlar olu?turmakta, bu ö?renciler derste sykylmaktadyr. Bu durum konularyn i?lenmesinde ö?retmene daha fazla esneklik verilmesi ile çözümlenebilir.

9-      Program eski programa göre çok farklylyklar göstermesine ra?men çok kysa bir hazyrlyk dönemi sonunda (1 Yyl) uygulanmaya ba?lamy?tyr.

10-  Yeni programda etkinliklerin çoklu?u özellikle haftalyk 4 ders saati olan matematik dersinde uygulama açysyndan sorunlar olu?turmaktadyr. Matematik ders saatinin artyrylmasy ile çözümlenebilir.

Sonuç olarak programda sorunlar olmasyna ra?men ça?yn gereklerine uygun bir programdyr. Programdaki eksik yönler zamanla düzeltildi?inde programyn de?eri daha iyi anla?ylacaktyr.

II. Ö?retmen Kylavuz Kitaplary:

Ö?retmen kylavuz kitaplary ö?retmene yol gösterici kitaplardyr. Ö?retmenin hangi etkinli?i nasyl ve ne zaman yapaca?yny syrayla anlatmaktadyr.

            Olumlu Yönleri:

1-      Ö?retmenin dere hazyrlanmasy ve ders esnasynda önemli bilgilere yer vermektedir.

2-      Ders kazanymlary ile ilgili gerekli bilgiler verilmektedir.

3-      Ö?renci de?erlendirme formlary, de?erlendirme açysyndan yeterlidir.

4-      Dersler arasy disiplinler ve ili?kilendirmeler ö?retmen açysyndan kaynak olu?turmaktadyr.

5-      Kitaplaryn renkli ve etkinliklerin nasyl yapylaca?ynyn görsel olarak gösterilmi? olmasy ö?retmene yol göstermektedir.

Olumsuz Yönleri:

1-      Kylavuz kitaptaki yönergeler okunmasyna ra?men anla?ylamamakta ve uygulamada sorunlar ya?anmaktadyr. Bu durum yönergelerin daha iyi açyklanmasy ile düzeltilebilir.

2-      Matematik kylavuz kitaplaryndaki üniteler ders saati olarak verilmi? fakat konulara kaç ders saati ayrylaca?y belirtilmemi?tir. Örne?in; Matematik dersi II. Ünite sayylar alemi ünitesinde toplam süre 25 ders saati gözükürken, do?al sayylar alt ö?renme alanyndaki tek ve çift do?al sayylar konusunun kaç ders saati süresince i?lenece?i belirtilmemi?tir. Bu durum programlamanyn konu bazynda kaç ders saati i?lenece?i belirlenerek çözümlenebilir.

3-      De?erlendirme sürecinde zaman ve kyrtasiye sarfiyaty açysyndan sorunlar olu?turmaktadyr. Bu sorun de?erlendirme formlary azaltylarak çözümlenebilir.

4-      Matematik kylavuz kitaplaryndaki açyklamalar sadele?tirilmeli ve anla?ylyr bir dilde olmalydyr.

Matematik Ders Kitaby De?erlendirmesi:

            Matematik ders kitaplary geçti?imiz yyllara göre çok güzel içerikli ö?rencinin ilgisini çeken bir yapydadyr. Genel anlamda ders kitaplary ö?renci seviyesine uygundur.

Olumlu Yönleri:

1-      Konular ö?rencinin ö?renme düzeylerine uygun hazyrlanmy?tyr.

2-      Konular resimli ve örneklendirilmi? ?ekilde hazyrlandy?y için ö?rencilerin daha çok ilgisini çekmektedir.

3-      Konular günlük hayatla ili?kilendirilmi?tir.

Olumsuz Yönleri:

1-       Konular da?ynyk olarak serpi?tirildi?i için uygulamada zorluklar çekilmektedir.Bu durum konularyn yeniden da?ytylmasyyla çözümlenebilir.

2-       Bazy kitaplarda basym hatalary nedeniyle konularyn sayfa sayylarynda farklylyklar bulunmaktadyr.Bu durum kitaplaryn yeniden gözden geçirilerek hazyrlanmasyyla çözümlenebilir.

3-       Konularda genel olarak fazla ayryntyya girilmeyerek yüzeysel olarak geçilmi?tir.Bu durum synyfta zeka düzeyi yüksek olan ö?rencilere hitap etmemektedir.Bu sorun konularyn i?lenme sürecinde ö?retmene daha fazla esneklik tanynmasyyla çözümlenebilir.

4-       Özellikle matematik ders kitabynda bulunan bazy konularyn çaly?ma kitabynda etkinlikleri verilmemi?tir.Bu durum çaly?ma kitabyna gerekli etkinlikler eklenerek düzeltilebilir.

5-       Matematik ders kitabynda verilen etkinlikler sayy olarak çok. Bu durum etkinliklerin azaltylmasy ile düzeltilebilir.

Çaly?ma Kitaby:

Olumlu Yönleri:

      1-  Ö?renci merkezli olmasy farkly zeka düzeylerine hitap etmesi ,etkinliklerde daha çok yaparak ya?ayarak ö?renme tekni?inin kullanylmasy ö?rencilerin derse olan ilgilerini arttyrmakta ve dersi sevmelerine katky sa?lamaktadyr.

2-      Ö?renciler etkinlikler sayesinde payla?ma ve sorumluluk duygulary artmaktadyr.

3-      Çaly?ma kitabyndaki etkinlikler ö?rencilere hitap etti?i için derse katylym artmaktadyr.

Olumsuz Yönleri:

      1-  Konuyla ilgili aly?tyrmalara fazla yer verilmemi?.Bu durum bu bölümlerin yeniden düzenlenmesiyle çözümlenebilir.

      2-  Bazy etkinlikler ö?renci seviyelerine uygun de?il bu etkinlikler yeniden gözden geçirilmelidir.

      3-  Etkinlikler hazyrlanyrken çevre faktörleri alynmamy? uygulamada zorluklar ya?anmaktadyr.

4-      Bazy etkinliklerdeki soyut kavramlar çocuklaryn düzeylerine hitap etmemektedir.Bu kavramlar somutla?tyrylmalydyr.

5-      Çaly?ma kitabyndaki etkinliklerin konulara göre da?ylymynda aksaklyklar vardyr.Bu bölümler yeniden düzenlenmelidir.